شناسایی گسله‌های ناشناخته ضروریست

۲۴ مرداد ۱۳۸۳ | ۱۰:۳۳ کد : ۱۳۵۶ رويدادهاى زمين و معدن
تعداد بازدید:۹۲
با توجه به تجربه زلزله بم و اغلب زلزله‌های شمال کارشناس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن: توجه به مخاطرات گسله‌های «مخفی» در کشور ضروریست

یکی از کارشناسان مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن اظهار کرد: با توجه به تجربه زمین‌لرزه بم و اغلب زمین‌لرزه‌های شمال کشور که گسله مسبب آنها تا پیش از زلزله ناشناخته بود، توجه به شناسایی گسله‌های ناشناخته ضروریست.
مهندس اسماعیل فرزانگان، کارشناس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس علمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) با اشاره به مطالعاتی که در روی زلزله‌های مناطق مختلف انجام شده خاطرنشان کرد: تجربه زلزله‌های اخیر شمال کشور از جمله زلزله فیروزآباد کجور نشان‌دهنده ضرورت توجه به گسله‌های کور (مخفی) است که نشانه‌های سطحی مشهودی ندارند ولی می‌توانند منشاء بروز زلزله‌های بزرگ باشند.
وی افزود: نمونه بارز دیگری از زلزله‌هایی که ناشی از گسله‌های سطحی شناخته شده نبوده، زمین لرزه بم است که ابتدا تصور می‌شد منشاء آن گسله شناخته شده و معروف بم است اما مطالعات بعدی نشان داد که منشاء این زلزله گسله ناشناخته‌ای بوده که از داخل شهر بم عبور می‌کرده و تا پیش از آن وجود آن شناخته شده نبود. بررسی نگاره‌های ماهواره‌ای و روند پس لرزه‌های زمین لرزه بم نیز مساله دخالت این گسله‌ ناشناخته را تایید کرده است.
کارشناس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در ادامه با اشاره به این که شناسایی گسله‌های کور مستلزم بهره‌گیری از تکنیک‌های بسیار پیشرفته ماهواره‌ای و نیروهای متخصص بسیار زبده است، خاطرنشان کرد: ‌مهمترین روش برای تشخیص این قبیل گسل‌ها استفاده از نگاره‌های ماهواره‌ای با دقت بسیار بالا و تکمیل اطلاعات حاصل از آنها با انجام مطالعات ژئوفیزیکی و میدانی است که خوشبختانه دانش مربوط به آن تا حد زیادی در کشور وجود دارد با این حال باید تلاشهای بیشتری در این زمینه صورت گیرد.
فرزانگان در ادامه با تاکید بر اینکه تنها راهکار مناسب جهت کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از زلزله، طراحی مقاوم سازه‌های جدید و مقاوم سازی سازه‌های قدیمی است، اظهار داشت: موقعیت زمین‌ساختی ایران به صورتی است که رخداد زمین‌لرزه در کشور کاملا گریزناپذیرست. براساس مطالعات لرزه زمین‌ساخت موقعیت ایران به صورت یک پهنه تحت فشار مابین صفحه توران در شمال و صفحه عربی در جنوب است. به طور کلی در دوران اخیر زمین شناسی(نئوژن و کواترنر) صفحه عربستان مجموعا 700 کیلومتر به طرف شمال شرق حرکت کرده که موجب 500 کیلومتر کوتاه شدگی در کپه داغ، البرز و ایران مرکزی و 200 کیلومتری کوتاه شدگی در زاگرس شده است که از این مقدار 120 کیلومتر به صورت رورانده و 80 کیلومتر به صورت چین خورده می‌باشد.
وی با اشاره به نتایج بررسی روندهای زمین ساختی در فلات ایران گفت: ‌این بررسی‌ها نشان دهنده سه جهتگیری کلی است که شامل جهت شمال غرب و جنوب شرق، شمال شرق و جنوب غرب و نیز جهت شمالی ‌جنوبی است که گسله‌های واجد جهات نوع اول و سوم تحت تاثیر جابجاییهای امتدادی راستگرد و گسله‌های واجد جهت نوع دوم تحت تاثیر جابجایی چپگرد هستند. بی تردید مجموعه گسله‌های فعالی که در پهنه زمین‌ساختی ایران قرار دارند قادر به بوجود آوردن زمین لرزه‌های ویرانگری می‌باشند.
مهندس فرزانگان در ادامه افزود: رویداد زمینلرزه‌های ویرانگری نظیر زلزله 1968 دشت بیاض خراسان، 1978 طبس خراسان، 1981 گلباف کرمان، 1990 رودبار - منجیل و 1997 زیرکوه قائنات و زمین لرزه‌های اخیر مناطق بم و کجور مازندران نشان می‌دهد که فلات ایران ناحیه‌ای به شدت پویا است و بی گمان تکرار این زمین لرزه‌های ویرانگر در آینده‌ای نه چندان دور در نقاط مختلف کشور محتمل می‌باشد.
کارشناس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن با اشاره به تقسیم‌بندی ایران به پهنه‌های گوناگون از دیدگاه لرزه‌زمین‌ساختی ‌اظهار داشت: براساس این تقسیم بندی ایران به چهار ایالت لرزه زمین ساختی زاگرس، ‌ایران مرکزی، البرز و کپه داغ تقسیم شده که هر یک دارای ویژگی‌های خاص خود هستند. در پهنه زاگرس زمینلرزه‌های فراوان کم عمق با بزرگی متوسط و بعضا زیاد با دوره بازگشت کوتاه وجود دارد. حل سازوکار کانونی زلزله‌های زاگرس، موید گسلهای معکوس با رانده با شیب زیاد 40 تا 50 درجه می‌باشد که امتداد آنها از امتداد کلی زاگرس پیروی می‌کند.
وی درباره ویژگیهای لرزه‌زمین ساختی ایران مرکزی خاطرنشان کرد: فراوانی زلزله‌ها در ایران مرکزی به اندازه زاگرس نبوده و معمولا دارای عمق کمتر و بزرگی بیشتری هستند. اکثر زمین لرزه‌های ویرانگر در این ناحیه با گسلش سطحی همراه هستند. در ناحیه البرز زمین لرزه اغلب بزرگ و از نوع کم عمق بوده که در مقایسه با زاگرس از دوره آرامش طولانی‌تری برخوردارند از طرف دیگر، اغلب زلزله‌های شمال ایران ظاهرا در ارتباط با گسلهای سطحی شناخته شده نمی‌باشند.
فرزانگان در پایان درباره ویژگیهای لرزه افزود: در ناحیه کپه داغ به نظر می‌رسد پوسته این منطقه در حال کوتاه‌شدگی است و این کوتاه شدگی با گسلش راندگی و امتداد لغز چپگرد در بخش غربی و امتداد لغز راستگرد در بخش شرقی همراه است که در نتیجه آن زلزله‌های این ناحیه کم عمق می‌باشند.
خبرگزاری دانشجویان ایران - تهران

کلید واژه ها: سایر موارد


نظر شما :