دیاژنز و ژئوشیمی سازند زیارت در برش نمونه توچال، (البرز)

 

دیاژنز  و  ژئوشیمی سازند زیارت در برش نمونه توچال، (البرز)

 

محمد حسین آدابی1،  مینا خطیبی مهر*1،  سید علی معلمی2 ،  عباس صادقی1  و  محمد علی صالحی3

چکیده

سازند زیارت در برش نمونه واقع در شمال دهکده توچال (جنوب خاور تهران) با ستبرای 5/212 متر در بالای کنگلومرای فاجان و در زیر سازند کرج واقع شده است. سن سازند زیارت پالئوسن پسین تا ائوسن میانی است. مطالعات سنگ‌نگاری مقاطع نازک منجر به شناسایی 11 ریز رخساره شده است که به احتمال قوی در یک سکوی کربناته از نوع رمپ تک شیب (هوموکلاین) نهشته شده­ است. از فرایند­های دیاژنزی تأثیر گذار می­توان میکرایتی شدن، سیمانی‌شدن، تراکم، نئومورفیسم، انحلال، دولومیتی شدن، شکستگی و سیلیسی شدن را بیان کرد که در قالب محیط­های دیاژنزی هوازی(متئوریکی) و تدفینی سازند زیارت را تحت تأثیر قرار داده­اند. مطالعه و بررسی عناصر اصلی و فرعی سنگ آهک­های سازند زیارت بیانگر آن است که این آهک­ها در آب و هوای حاره­ای و در ژرفای کم نهشته شده­اند و کانی­شناسی اولیه آراگونیتی داشته­اند. رسم مقادیر Mn در برابر Sr/Ca  نشـــــــان دهنده محیط دیاژنــــــزی باز همراه با تبادل بالای آب به سنگ (water/ rock interaction) در سازند زیارت است. دمای اولیه دیاژنتیکی تدفین کم‌ژرف (early burial digenetic temperature) با استفاده از سنگین­ترین ایزوتوپ اکسیژن در نمونه‌های میکرایتی و با در نظر گرفتن ایزوتوپ اکسیژن آب دریای ائوسن به میزان ‰85/0- ، در حدود 39 درجه سانتی­گراد محاسبه شده است. در بررسی با میکروسکوپ کاتدلومینسانس سیمان‌های کربناته سازند زیارت به دلیل قرار گرفتن بین محـــــدوده زون هــــوازی و زون تدفیــن کم‌ژرف، بیشتر لومینســـانس تیره (Dull) تا قهوه­ای دارند و ویژگی لومینسانس­های زرد پررنگ کمتر دیده می­شود. این مطلب نیز توسط مطالعات ایزوتوپی اکسیژن و کربن تأیید شده است.

کلیدواژه‌ها: سازند زیارت، ریزرخساره، محیط رسوبی، دیاژنز، ژئوشیمی.

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2  پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران

3 دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

تاریخ دریافت: 17/04/1387

تاریخ پذیرش: 20/09/1387