الگوی ژئو دینامیکی تشکیل آمیزه های رنگین

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری پنجمین گردهمائی علوم زمین
نویسنده مسیب- سبزه ئی
تاريخ برگزاری ۲۶ بهمن ۱۳۶۳

تکوین زمین ساختی مجموعه هائیکه به نام آمیزه رنگین در فرهنگ زمین شناسی ایران شهرت یافته، به دلیل گسترش بسیار زیاد آنها و اشتراک همگی آنها در خصلت های ویژه زمین شناختی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. برای ارائه الگوی ژئو دینامیکی آنها بایستی از خصلت های ویژه آنها مدد جست. نخستین ویژگی مهم همه آنها وجود توده های الترامافیک- مافیک و نقشی است که نفوذ آنها به حالت سرپرنیتی شده و جامد در ایجاد آمیزه افیولیتی دارند. این توده ها در بسیاری از موارد هسته مرکزی آمیزه های رنگین راتشکیل داده و تقریباٌ در تمامی موارد بالا آمده گنبدی شکل آنها باعث شده است که تمام کانالهای تغذیه کننده ماگماتیسم مزوزوئیک زون های آمیزه رنگین (دایکها و توده های نفوذی) که آنها را قطع کرده است همراه با رسوبات دیگر از قبیل فلیش ها و توربیدیت های مختلف ساختهای اصلی خود را از دست داده به شیوه ای همانند پوش سنگ گنبدهای نمکی جنوب ایران در هم بیامیزند. دومین ویژگی آمیزه های رنگین گسترش زون های فلیشی و وایلد فلیشی بطور متقارن و غیر متقارن در دو طرف این زون ها است. فلیش های مذکور در کناره پیکره های بزرگ آمیزه رنگین حاوی بلوکهای بزرگ Olistolith می باشند که به تدریج با دور شدن از تعداد و اندازه آنها کاسته می شود.
آمیزه های رنگین تقریباٌ در تمامی موارد همراه با کمربندی از سنگ های گلوکوفان دار مزوزوئیک دیده می شود. سنگ های دگرگونی گلوکوفان دار در حقیقت آمیزه های رنگین دگرگون شده می باشند. دگرگونی فشار بالای این مجموعه ها به علت رو راندگی توده های دیاپیری شکل الترابازیک بر روی آمیزه ها است. ویژگی دیگر ملانژ ها در این است که هسته الترابازیک عمدتاٌ میزبان کانالهای تغذیه کننده سنگ های آتشفشانی زون آمیزه رنگین است. این مجموعه های الترامافیک به دلایلی که از حدود این نوشتار خارج است خود بخش زیرین پوسته جامد زمین ایران مرکزی را بوجود می آورند. لذا با توجه به تمام مطالب فوق الذکر الگوی ژئو دینامیکی زیر برای تشکیل آمیزه های رنگین پیشنهاد می شود: در تریاس بالایی توده های بزرگی از الترامافیک هایی که قسمتهای زیرین پوسته جامد ایران مرکزی بصورت دیاپیری در پوسته قاره ای نفوذ کرده و باعث ایجاد Rift درون قاره ای شده است. از ذوب بخشی همین پریدوتیت ها ماگمای بازالتی تشکیل و در این ریفت ها گدازه های بالشی دایکهای دیابازی را بوجود آورده اند. حرکت همین دیاپیرهای الترامافیک در پریودهای بعدی به سمت بالا باعث ایجاد فرورفتگی هایی شده است که در آنها فلیش های مختلف و توربیدیت ها تشکیل شده است. در حین همین حرکت ها است که قطعات بزرگی از افیولیتها به درون فلیش ریخته شده و در اثر بعضی شرایط خاص بخشهایی از آمیزه رنگین که به زیر سفره های رو راندگی الترامافیک مدفون می شوند تحت تاثیر دگرگونی فشار بالا قرار می گیرند.

کلید واژه ها: سایر موارد