نتایج تحقیقات مقدماتی بر روی گرانیت قلع دار شاه کوه

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری سومین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده داریوش اسماعیلی- محمد ولی ولی زاده
تاريخ برگزاری ۱۵ شهریور ۱۳۸۴
متن اصلی:
     واحدهای سنگ شناسی قابل تفکیک در محدوده مورد مطالعه به شرح زیر می باشند:
1- مونزوگرانیت- گرانودیوریت(gd): این واحد عمدتا در بخش مرکز و شمال غربی محدوده مورد مطالعه واقع و بلندترین ارتفاعات منطقه را به خود اختصاص داده است. سنگهای این واحد که از مونزوگرانیت تا گرانودیوریت تغییر می کننددر نمونه دستی دارای ساخت دانه ای و در حواشی توده ساخت گنیسی و رنگ خاکستری، و در زیر میکروسکوپ نیز دارای بافت دانه ای دانه درشت بوده و کانیهای کوارتز، پلاژیوکلاز، آلکالی فلدسپار، بیوتیت آمفیبول، زیرکن، آپاتیت و ندرتا اسفن اجزاء آنرا تشکیل می دهند.
2- آلکالی فلدسپار گرانیت(Ag): آلکالی گرانیتها بیشتر بخش جنوب شرقی محدوده مورد مطالعه را تشکیل می دهند. آپوفیزها و توده های کوچکی از این گرانیتها به طور محلی در واحد قبلی (gd) نفوذ نموده و از طرف دیگر قطعات بزرگی از سنگهای واحد gd نیز بصورت آنکلاو در این واحد حضور دارند. این سنگها دارای ساخت دانه ای و پرفیری بوده و به رنگ خاکستری روشن با ارتوکلازهای گلی رنگ قابل تشخیص می باشند. بافت میکروسکوپی آنها دانهای دانه درشت و دانه ای پرفیری و بعضا میکروگرافیک و ندرتا میرمکیتی بوده و کوارتز، آلکالی فلدسپار، پلاژیوکلاز، بیوتیت، زیرکن، آپاتیت کانیهای آنرا تشکیل می دهند. آلکالی فلدسپارها عمدتا پرتیتی بوده و در انواع پرفیری اندازه آنها به 2 سانتی متر هم می رسد. این فنوکریستها بعضا آنکلاوهای میکروکوارتزدیوریتی موجود در این گرانیتها را نیز قطع نموده اند.
3- میکرو گرانیت(mg): توده های کوچک و آپوفیزهای میکروگرانیتی تقریبا در اکثر محدوده مورد مطالعه رخنمون داشته و واحدهای dg و Ag را قطع نموده اند. این سنگها از لحاظ رنگ رخنمونها و نمونه دستی همچنین بافت و ترکیب کانی شناسی متنوع بوده و از رنگ کاملا سفید تا گلی رنگ و بافت میکروگرانولار همسان دانه تا پرفیری تغییر می کنند. کواتز، آلکالی فلدسپار( پرتیت و میکروکلین)، پلاژیوکلاز بیوتیت، مسکویت، زیرکن، آپاتیت و تورمالین کانیهای آنها را تشکیل می دهند. یک بخش بسیار مهم این واحد عبارت ار گرانیتهای گرایزنی است که البته از لحاظ حجمی سطح رخنمون آن کم می باشد و علاوه بر کانیهای فوق الذکر، توپاز+ مسکویت+ اپیدوت نیز از کانیهای شاخص آن محسوب می گردند.
4- آپلیت(Ap): دایکها و آپوفیزهای آپلیتی چندی، مجموعه آلکالی گرانیتها، مونزوگرانیتها و گرانودیوریتها و میکروگرانیتهای منطقه را قطع نموده اند. این سنگها داری ساخت دانه شکری و بافت آپلیتی بوده و از کانیهای کوارتز، آلکالی فلدسپار، پلاژیوکلاز، ندرتا بیوتیت و مسکویت، تشکیل شده اند.
5- دایک داستی(da): در بخش شمال غربی محدوده مورد مطالعه یک سری دایکهای داسیتی به رنگ خاکستری تا سبز مایل به خاکستری تیره با روند شمال شرق- جنوب غرب گرانیتها و میکروگرانیتها را مورد هجوم قرار داده اند. ضخامت این دایکها به 15 متر و طولشان به بیش از 500متر می رسد. این سنگها دارای بافت پرفیری بوده و زمینه آنها متشکل از ریز دانه ای کوارتز، فلدسپار و بیوتیت و درشت بلورها نیز متشکل از کوارتز خود شکل با خلیج خوردگی، پلاژیوکلاز و میزان کمتر بیوتیت و سانیدین می باشند.
6- سیل و دایک آندزیتی(An): در بخش شمال غربی محدوده مورد مطالعه یک واحد آندزیتی تا کوارتز آندزیتی به شکل سیل در سنگهای کرتاسه( که بر روی گرانیتها قرار گرفته است) دیده می شود. این سنگها که دارای ساخت منشوری می باشند به رنگ خاکستری مایل به سبز تا مایل به قهوه ای بوده و دارای بافت پورفیری می باشند. زمینه سنگ از شیشه تجدید تبلور یافته و فنوکریستها از جنس پلاژیوکلاز هستند. بخشهایی از این سیل تحت تاثیر محلولهای هیدروترمال قرار گرفته و به شدت دگرسان شده اند. همچنین دایکهایی با ترکیب مشابه و با روند شمال شرق – جنوب غرب گرانیتها را قطع نموده اند.
7- رگه های کوارتز- تورمالین(Q.T): یک سری رگه های کوارتز- تورمالین تیره رنگ مجموعه آلکالی گرانیت، مونزوگرانیت- گرانودیوریت، میکروگرانیت، دایکهای آپلیتی و داسیتی و همچنین به طور محلی رسوبات ژوراسیک و بندرت کنگلومرای کرتاسه را مورد هجوم قرار داده اند. این رگه ها که بعضا دارای آثار شدادی نیز می باشند عمدتا در حاشیه شمال غرب محدوده مورد مطالعه دیده می شوند و اغلب دارای روند شمال شرق – جنوب غرب با شیب متوسط 70 درجه به سمت شمال غرب می باشند. ضخامت این رگه ها از چند سانتی متر تا چند متر و طول آنها حدود 900 متر متغیر است. کوارتز، تورمالین، اکسیدهای آهن( عمدتا هماتیت و گوتیت)، پیریت، کالکوپیریت، کوولین، مالاکیت و به میزان کمتر کاسیتریت، کانیهای این رگه ها را تشکیل داده و بعضی از آنها عیار قابل توجهی از قلع را نشان می دهند.

کلید واژه ها: شاهکوه پترولوژی سایر موارد