تعیین منشاء و حرارت سیال کانه‌دار و ارائه مدل ژنتیکی کانسار آهن باشکند با استفاده از مطالعات ژئوشیمی و ایزوتوپ‌های پایدار اکسیژن و گوگرد

کانسار آهن باشکند در ۱۶ کیلومترى جنوب‌غرب سلطانیه زنجان و در دامنه جنوبى رشته‌کوه‌هاى سلطانیه

تعیین منشاء و حرارت سیال کانه‌دار و ارائه مدل ژنتیکی کانسار آهن باشکند با استفاده از مطالعات ژئوشیمی و ایزوتوپ‌های پایدار اکسیژن و گوگرد

سمیه شهبازی، کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، somayeshahbazi@yahoo.com

مجید قادری، دکتری زمین‌شناسی اقتصادی و ژئوشیمی از دانشگاه ملی استرالیا، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس

نعمت‌اله رشیدنژاد عمران، دکتری پترولوژی از دانشگاه تربیت مدرس، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس

 چکیده:

کانسار آهن باشکند در 16 کیلومتری جنوب‌غرب سلطانیه زنجان و در دامنه جنوبی رشته‌کوه‌های سلطانیه، در زون ساختاری ایران مرکزی واقع است. واحدهای سنگی منطقه عبارتند از تناوب لایه‌های فیلیت، متادولوستون، متاسیلتستون و متاتوف متعلق به سازند کهر، کربنات‌های سازند بایندر، گرانیت منتسب به گرانیت خرم‌دره و دایک‌های دلریتی- دیابازی پورفیری که سازندهای کهر و بایندر را قطع کرده‌اند. براساس مطالعات میکروسکپی،کانه‌زایی آهن در این منطقه، از نوع اسکارن منیزیمی است و کانه‌های اصلی، مگنتیت و هماتیت می‌باشند که بافت‌های نواری، رگه‌ای، دندریتی، جانشینی و توده‌ای دارند. مطالعات ایزوتوپی اکسیژن روی کانه و کانی‌های باطله فاز پسرونده، بیان‌گر اختلاط سیالات ماگمایی با سیال جوی برای نهشت مگنتیت و هماتیت؛ و مطالعات ایزوتوپی گوگرد روی کالکوپیریت‌های فاز پسرونده، نشان‌دهنده اختلاط سیالات ماگمایی با سیال فسیل برای ته‌نشست کانی‌های سولفیدی است، به‌گونه‌ای که نقش سیال فسیل بیشتر از سیال ماگمایی بوده است. بررسی مدل ژنتیکی کانسار و مقایسه آن با سایر ذخایر اسکارن آهن، سه نسل مگنتیت را مشخص ساخته است. نسل اول درون توده نفوذی و همزمان با سایر کانی‌های سنگ‌ساز آن؛ نسل دوم همزمان با کالک‌سیلیکات‌های بی‌آب فاز متاسوماتیسم پیشرونده و نسل سوم همزمان با کالک‌سیلیکات‌های آبدار فاز پسرونده تشکیل شده است.


کلید واژه ها: زنجان