رادون :
رادون نوعى گاز مى باشد که از طريق فروپاشی اورانيوم در خاک و سنگ توليد می شود این گاز يکى از سنگين ترين گازهاست و براى سلامتى انسان مضر است . رادون از طريق شکستگى ها و گسل ها به سطح زمين راه مى يابد . بعضى از چاههاى عميقى که از آنها آب آشاميدنى استحصال مى شود هم حاوى رادون مى باشند ، در نتيجه رادون از طريق آب آشاميدنى نیز وارد بدن بعضى از افراد مى شود . در صورتى که اين گاز به مقدار زياد در فضاهاى بسته تجمع يابد در اثر تنفس وارد ريه شده و در حين واپاشى آن در ريه عناصر پرتوزاى جامدى توليد مى گردند که منجر به سرطان ريه مى شوند .
پولوتونيم :
پولوتونيم ماده اى خطرناک است و مدت زمانى طولانى است که به عنوان ماده انفجارى مورد استفاده قرار مى گيرد . چون پولوتونيم تابش گاما ندارد ، در اثر کار با پولوتونيم عارضه اى براى انسان پديد نمى آيد ، مگر اينکه از راه هوا تنفس شود يا به نحوى خورده شود که در اين صورت در اندامهاى داخلى پرتوافکنى مى کند . وقتى پولوتونيم از راه هوا وارد بدن مى شود ، در ريه ها باقى مى ماند و پس از مدتی تابش های حاصل از آن باعث تخریب مخاط درونی ریه ،ايجاد و توسعه سرطان مى شود .
بريليم (EB)
اکسيد بريليم (BeO) در راکتورهایى که پلوتونيوم از اورانيوم ساخته مى شود ، استفاده مى گردد . بريليم در فرم اکسيدى خود اگر استنشاق شود يا لمس شود ، حتماً باعث بيمارى خواهد شد . در صنعت جواهرسازى ، کانيها يا سنگهاى زينتى را تحت تأثير بريليم قرار
مى دهند تا تغيير رنگ داده و معمولا بى رنگ شوند و ارزش اقتصادى آنها بالا رود . متأسفانه اين کار بر روى سلامتى جواهرسازان ، بازرگانان جواهرات و خريدارانى که از جواهر استفاده مى کنند ، اثرات سوء دارد .
استرانسيم (RS)
استرانسيم فلزى نرم با رنگ زرد نقره اى است . در حال حاضر مهمترين کاربرد استرانسيم براى توليد شيشه هاى رنگى تلويزيون است . همچنين از استرانسيوم براى توليد آهنربا و تصفيه روى استفاده مى شود. احتمال ورود استرانسيم به بدن از راه خوردن و آشاميدن محتمل ترین راه انتقال است . یکی از مشتقات استرانسیوم کرومات استرانسيم است که حتی مقادير بسيار اندک آن نیز براى سلامتى بدن مضر است . کرومات استرانسيم یکی از عوامل مهم ايجاد سرطان ريه مى باشد . با استفاده از روشهاى صحيح در کارخانجات، خطرات و بيماريهاى ناشى از استرانسيم کاهش مى يابد.
توريم(TH)
توريم يکى از منابع قدرتمند هسته اى است . از اين عنصر براى ساخت تجهيزات آزمايشگاهى درجه حرارت بالا و تنگستن در لامپهاى الکترونى استفاده می شود . توريم تقريباً در همه جاى زمين وجود دارد ، از اين رو انسان هميشه از طريق هوا ، غذا و آب ، در معرض مقادیر اندک توريم قرار دارد . همه انسان ها از طريق غذا يا آب آشاميدنى مقدارى توريم جذب مى کنند ولی مقدار توريم موجود در هوا به قدرى کم است که مى توان جذب آن از راه هوا را در نظر نگرفت . در نزديکى محل دفع زباله ، مقدار زيادى توريم وجود دارد . افرادى که در نزديکى اين محل ها زندگى مى کنند نسبت به افراد عادى ، در تماس با توريم بيشترى هستند زيرا از گرد و غبار محتوی توریم که توسط باد حمل شده تنفس مى کنند. تنفس توريم در محيط کارى ، طى ساليان متمادى ، احتمال بروز بيمارى هاى ريوى و سرطان ريه را افزايش مى دهد .
اروپيم Eu
اروپيم يکى از عناصر شيميايى کمياب است و به ندرت و به مقدار کم در طبيعت يافت
مى شود . اروپيم در وسايل خانه مانند تلويزيون رنگى ، لامپهاى فلورسنت ، لامپهاى ذخيره انرژى و شيشه بکار مى رود . اروپيم به طرق مختلف و عمدتاً در اثر صنايع توليد کننده نفت ، در محيط پراکنده مى شود . وجود اروپيم در محيط زیست بسيار خطرناک است. این گاز بتدریج وارد هوا می شود و استنشاق آن باعث انسداد ريه و افزایش خطر ابتلاء به سرطان ريه
مى گردد .
نيکل ( (N I
بخش عمده ای از نیکل مصرفی برای تولید فولاد ضد زنگ بکار میرود و بخش دیگری از آن به مصرف آلیاژها میرسد. علاوه بر آن در توليدباطریهای قابل شارژ ،کاتالیزورها ، سکهها و ابزار ریختهگری و فلزکاری بکار گرفته می شود . نیکل را نباید بیشتر از 0.05 mg/cm3 در مجاورت ترکیباتحلال قرار داد زيرا به نظر میرسد که دود حاصل از سولفید نیکل ، سرطان زا باشد. نیکلکربنیک یک گاز بسیار سمی است این گاز با تجمع در ریه ها باعث تخریب تدریجی دیواره ریه می شود . با گذشت زمان و افزایش میزان تخریب ، تنفس در فرد بیمار مختل شده و زمینه بروز سرطان ریه در شخص بیمار ظاهر می گردد.
نتيجه گيرى :
سرطان ريه در مراحل ابتدايى هيچ نشانه اى ندارد و بيماران اغلب زمانى به پزشک مراجعه مى کنند که بيمارى در مراحل پيشرفته قرار دارد . تدابير پيشگيرانه اى مانند دورى از آلاينده ها و بررسى محيط خانه از نظر عدم وجود گاز رادون و آزبست و رعايت اصول ايمنى در مشاغلى که به نحوى در ارتباط با عناصر ذکر شده مى باشند ، بهترين روش محافظتى در برابر بيمارى مهلک سرطان ريه است . عوامل موثری در محيط کار و سکونت افراد وجود دارند که می توانند در ابتلاء به سرطان ريه موثر باشند . مواد راديواکتيو مانند بریلیم، رادون ، پلوتونیوم ، استرانسیم و اروپیوم و برخی ترکیبات مانند آزبست ، آرسنیک و سلیس در ابتلا به این سرطان نقش دارند . از بیماریهای شایع مرتبط با این عوامل زمین شناسی می توان سیلیکوزیس، آزبستوزيس، فیبروس ریوی، مزوتیلوما، تخریب دیواره و مخاط ریه و در نهایت سرطان ریه را نام برد .
منابع فارسى :
1- حسن زاده ، رضا . عباس نژاد ، احمد . عامرى ، حامد ،1383.بررسى ميزان خطر گاز رادون در منطقه کوهستانى شرق زرند کرمان ، . هشتمين همايش انجمن زمين شناسى ايران .
2- پور مقدم ، مجيد ، 1385 .بيماريهاى ناشى از آلودگى در معادن ،دومين همايش منطقه اى زمين شناسى کاربردى و محيط زيست .
3- غضبان، ف، 1381 . زمين شناسى زيست محيطى، انتشارات دانشگاه تهران .
4- اسماعيلى سارى ،عباس؛ 1381 ؛“آلاينده ها، بهداشت و استاندارد در محيط زيست” ؛ انتشارات نقش مهر.
5- مر، ف، زائرى، خ،1382 .عناصرزمين، دانشگاه شيراز .
6- احمد نيک پى، عليرضا کوهپايى، هاشم ستاره ، 1385 .بررسى پنوموکونيوزيس در معادن و صنايع معدنى با رويکرد اقتصادى ، ششمين همايش ايمنى بهداشت محيط زيست در معادن .
دکتر سيد حسين اميديانی ، دکتر ايرج بيات ، افتخار شيروانی ، سميه سادات اميديانی . بررسی پرتوهای غير قابل رويت گاز راديواکتيو رادن و اثرات بيولوژيکی و خطرات زيست محيطی آن در زمين مجموعه مقالات بيست و پنجمين گردهايى علوم زمين ، 1385 .
صفحه اصلي
تماس با ما
راهنما
