آغاز تعطيلات نوروزى از يکى، دو روز ديگر، جادههاى کشور پذيراى خيل مسافران خواهند بود و در اين ميان جاده چالوس به عنوان يکى از زيباترين و پرترددترين جادههاى شمال کشور گذرگاه هزاران مسافرى خواهد بود که مشتاقانه عازم استانهاى سرسبز و سواحل زيبا شمال کشور هستند.
اما آيا جاده چالوس با زيبايى سحرانگيزش ميزبان امنى براى مسافران نوروزى خواهد بود؟
قدمت هفت دههيى محور چالوس و ريزشهاى پى در پى سنگ و بهمن در اين مسير موجب بروز مشکلات متعدد، بسته شدنهاى متوالى و ناامنى اين محور براى مسافرت شده است، به شکلى که در ايام نوروز پارسال نيز شاهد مسدود شدن محور هراز و چالوس به دليل ريزش سنگ بوديم و پس از رخداد حوادث متعدد در جاده چالوس که کشتهاى به همراه نداشت، حدود يک ماه پيش شاهد قربانى شدن يک نفر از هموطنان در حادثه سقوط تخته سنگى بزرگ بر سقف يک خودرو عبورى از جاده بوديم که زنگ خطرى جدى براى تکرار اين حوادث در روزهاى بارانى و پرازدحام بهار خواهد بود به طورى که رييس مرکز کنترل ترافيک پليس راه کشور متعاقب حادثه مرگبار اخير هشدار داد که «امسال باران سنگ در اين محور در انتظار مسافران است».
به زعم کارشناسان علوم زمين، وقوع پديده سنگ افت در نواحى کوهستانى به ويژه در چنين جادههايى که در مسيرى طولانى با دامنههاى سنگى پرشيب در ارتباطند کاملا طبيعى است.
در پديده سنگ افت در اثر لغزش سنگها، بلوکهاى سنگى آزاد شده و روى شيب توپوگرافى که معمولا در نواحى کوهستانى بسيار تند است، به سمت دامنه حرکت کرده و در مسير خود همه چيز را خراب مىکنند. اين پديده در پى زمينلرزههاى کوچک و بزرگ و به خصوص در فصول پربارش تشديد مىشود.
اين مشکل به ويژه در کوهستان البرز که به دليل جوان بودن از لحاظ فعاليتهاى زمينشناسى و کوهزايى به شدت فعال است وجود دارد زيرا اين فعاليتها به دنبال خود پديده فرسايش را به دنبال دارد که به اشکال مختلف مانند پديدههاى دامنهيى، سنگ ريزشها، سنگ افت و زمين لغزشها بروز مىکند
به گفته کارشناسان، در جاده چالوس که نزديک به 80 سال پيش بدون انجام بررسىهاى کافى احداث شده و پس از آن نيز تلاش چندانى براى بهرهبردارى مناسب از اين جاده و استفاده از امکانات مورد نياز روز نشده، در عمده موارد، پس از بروز حوادث اين چنينى تنها به بازگشايى مسير اقدام شده و به علت هزينههاى فراوان، نگهدارى اصولى از اين جاده و بسيارى از جادههاى ديگر کشور صورت نگرفته است.
در شرايط کنونى ضرورت بررسىهاى دقيق زمينشناسى و شناسايى و پايدارسازى نقاط خطرخيز جادههاى کشور کاملا احساس مىشود. از سوى ديگر در مورد احداث جادههاى جديد نيز بايد اين باور در مسوولان وزارت راه ايجاد شود که هزينه کردن در ساخت جادههاى کاملا استاندارد نه تنها هزينههاى سنگين کنونى نگهدارى را به نحو چشمگيرى کاهش مىدهد؛ بلکه امکان بهره بردارى ايمنى جاده در مدت زمان بسيار طولانىتر را نيز فراهم مىکند.
مهندس شهرام نصيرى، مسوول گروه بلاياى طبيعى پايگاه ملى دادههاى علوم زمين در آستانه تعطيلات نوروز در گفتوگو با خبرنگار علمى خبرگزارى دانشجويان ايران(ايسنا) در خصوص رخداد سنگ افتها و زمين لغزشها، گفت: در اين زمينه دو نوع شيب سنگى و شيب خاکى مد نظر قرار مىگيرد که به نظر مىرسد در هنگام بارندگى در مکانهاى داراى شيبهاى سنگى به دليل رويداد آنى و بلافاصله، سنگ افتها شديدتر و بارزتر هستند، در حالى که در مکانهاى داراى شيبهاى خاکى عکس العملها تا مدتها بعد از بارندگى بروز مىيابند.
وى ادامه داد: در گردنه هزارچم حدفاصل سياه بيشه تا دزدبند، شيبهاى سنگى خيلى تندى وجود دارد که در مواقع بارندگى سنگ افتهاى شديدى را نشان مىدهند و حتى سابقه داشته که در فصول پربارش يا بعد از آن مثل فروردين يا اواخر بهارعکس العملهاى شديدى را نشان دادهاند.
خطر زمينلغزش سازههاى در حال احداث در حوالى درياچه ولشت را تهديد مىکند
مسوول گروه بلاياى طبيعى پايگاه ملى داده هاى علوم زمين در ادامه با اشاره به وقوع آسيب و خطر در منطقه درياچه ولشت، اظهار داشت: بررسى ها نشان مىدهد که در اين منطقه هم خطر زمين لغزش بسيار زياد است که متاسفانه در حال حاضر ساخت و سازهايى نيز به طور گسترده و سريع در منطقه در حال انجام است و زمينهاى بسيارى هم واگذار مىشود، حال آن که ارزيابى ها و مدلسازىها در اين منطقه نشان مىدهد که در اثر بارندگى و يا حتى زلزلهاى خفيف بدون شک امکان جابهجايى وجود دارد.
نقشه پهنهبندى خطر زمينلغزش در جاده تهران - چالوس تهيه شد
نصيرى با اشاره به تهيه نقشه پهنه بندى خطر رويداد زمين لغزش ها اظهار کرد: حدود يک سال و نيم است که کار بر روى تهيه نقشه پهنه بندى از خطر رويداد زمين لغزشها اعم از سنگ افتها و زمينلغزش در شيبهاى خاکى انجام شده و طى آن تمام زمين لغزشهايى که جاده را تحت تاثير قرار مىدهد، ارزيابى شده و حتى احتمال آن هم به صورت نقشه پهنه بندى مشخص شده است.
ابعاد وسيع محدوده خطر زمينلغزش در منطقه «سياه بيشه»
وى با اشاره به ارزيابىهاى انجام شده در منطقه «سياه بيشه» خاطرنشان کرد: ارزيابىها با استفاده از تکنيکهاى جديد نشان مىدهد که ابعاد زمين لغزش در اين منطقه که قبلا 5/1 تا 2 کيلومتر محاسبه مى شده به مراتب بزرگتر و شامل محدودهاى به طول 4 کيلومتر و عرض 3 کيلومتر است که منطقهاى وسيع را در بر مىگيرد. ارزيابى خطر لرزهيى در اين منطقه هم گواه آن است که در واقع بخش راست زمين لغزش در اثر زلزلهاى تقريبا به بزرگى 6 ريشتر دوباره حرکت خواهد کرد و احتمالا خساراتى را در منطقه بر جاى خواهد گذاشت.
خطر جدى زمين لغزش در محدوده «تونل کندوان» تا «هزارچم»
نصيرى همچنين از احتمال وقوع خطر زمين لغزش در منطقه تونل کندوان تا هزارچم خبرداد و افزود: حجم بسيار زيادى از زمين لغزش ها و سنگ افت ها در اين منطقه است که حتى در زمان بارندگى يا در هنگام زلزله هم مىتوانند خطر ناک باشند که مجددا در اين منطقه بيشترين حجم رانشها را خواهيم داشت.
مسافران هنگام بارندگى شديد از تردد در جاده چالوس خوددارى کنند
مسوول گروه بلاياى طبيعى پايگاه دادههاى علوم زمين، خاطر نشان کرد: توصيهاى که مىتوان به مسافران کرد اين است که در هنگام بارندگى شديد، اين مسير را انتخاب نکنند، چون به هر حال مناسب نيست و تجربه نشان داده که در اين مناطق اتفاقات زيادى رخ داده که قابل گريز هم نيست.
وى افزود: شيب تند و دستکارىهاى دائمى بشر و کارهاى راهسازى که در منطقه انجام مىشود، به همراه توسعههاى غير مهندسى باعث شده که بر اثر بارندگى اين منطقه کاملا مستعد حرکت شوند.
مسوول گروه بلاياى طبيعى پايگاه ملى دادههاى علوم زمين در پايان در بيان راهکارهاى کاهش خطرپذيرى اين مسير به ايسنا گفت: پس از تخليه جاده با عمل لق گيرى، سازندهاى سست و سنگهايى که در آستانه ريزش هستند را با ضربه راه اندازى مىکنند و يا از ديوارهاى حايل و تورهاى ارتجاعى براى جلوگيرى از ريزش سنگ در مسير جاده استفاده مىکنند. همچنين با استفاده از تحليلهاى رياضى، مدل آستانه گسيختگى شيبهايى را که احتمال افتادگى دارند، تحليل موردى و مطالعه ساختگاهى کرده و يا خندقى ميان شانه راه و ديواره کناره جاده به عمق يک متر و عرض دو تا سه متر ايجاد کرده تا سنگ افت، درون خندق قرار گيرد.
وى در عين حال تصريح کرد: کارشناسان وزارت راه و کسانى که در امر کاهش ناپايدارى هاى دامنهيى و مقابله با آنها در جاده کار مىکنند، اين مساله را مىدانند، اما آنچه حائز اهميت است اطلاع از محلهاى بروز اين حوادث است. isna
مراکز
