عامل بيمارى: کمبود ید

افراد در معرض خطر یا محیط پرخطر: ساکنین مناطقی که آب آشامیدنی آنها- به دلیل مقدار کم ید در سنگ بستر- دارای مقادیر بسیار کم ید می باشد (پیش از افزایش منظم ید در نمک خوراکی).
   دریا منبع بزرگ ید است. بطور کلی هر چه فاصله از دریا دورتر باشد، کمبود ید بیشتر است. فاکتور دیگری همچون توپوگرافی محل نیز ممکن است در دسترس پذیری ید نقش داشته باشد. (برای مثال مقدار بسیار پایین ید در بسیاری از مناطق کوهستانی باعث افزایش IDD می گردد.) در محیط دارای گواتروژن- جائیکه ید محبوس می شود- دسترسی به ید خیلی پایین است.

مکانیزم ایجاد بیماری: کمبود ید باعث فعالیت بیش از حد غده تیروئید می شود.

علائم بیماری: بزرگ شدن و رشد غیر طبیعی غده تیروئید.

 غده تیروئید در جلو و طرفین گردن و مقابل مهره‌های تحتانی گردن و اولین مهره پشتی قرار دارد. غده تیروئد دولوب راست و چپ در هر سمت گردن دارد که توسط بخش باریکی به نام تنگه تیروئید (اسیموس) به یکدیگر متصل هستند. اسیموس تیروئید بلافاصله زیر حنجره از عرض تراشه عبور می‌کند. غده تیروئید از تعدادی فولیکول حاوی مواد زرد رنگ و نیمه مایع به نام کلوئید ساخته شده است. تقریبا 5 سانتیمتر طول ، 3 سانتیمتر عرض و 30 گرم وزن دارد.

جذب متابولیسم ید : وجود ید برای سنتز هورمونهای تیروئید اهمیت اساسی دارد. در حقیقت غده تیروئید مصرف کننده اصلی ید در بدن است و کمبود ید به اختلالاتی در کار تیروئید منجر می‌شود. ید توسط غذا به بدن و توسط دستگاه گوارش جذب می‌شود.
علائم بالینی در ابتدا غیر اختصاصی مفرط بیمار مانع می‌شود کار روزانه خود را بطور کامل انجام دهد. شکایاتی مثل ریزش مو ، شکنندگی ناخنها و خشکی پوست در این بیماران شایع است. امکان بی‌حس شدن یا تیغ شدن انگشتان نیز وجود دارد. گاهی بیمار از خشن شدن صدا شکایت دارد. علاوه بر از بین رفتن میل جنسی ، بیماران مونث دچار اختلالات قاعدگی مثل منوراژی یا آمنوره نیز می‌شوند. در کم کاری شدید تیروئید ، درجه حرارت و سرعت ضربان قلب از حد طبیعی کمتر می‌شوند.

وزن بیمار ، حتی بدون افزایش مصرف غذا معمولا رو به افزایش می‌گذارد، با این وجود احتمال کاشکسی در کم کاری شدید وجود دارد. ضخامت پوست به علت تجمع پلی ساکارید در بافتهای زیر پوستی (میکزدم) افزایش می‌یابد. صورت بیمار حالت بی‌تفاوتی پیدا می‌کند و مثل ماسک می‌شود. بیمار در محیط گرم نیز از سرما شکایت دارد. با پیشرفت بیماری پاسخهای عاطفی بیمار کند می‌شود. فرآیندهای هوشی کند می‌شود. و بیمار حالت بی‌تفاوتی پیدا می‌کند. اندازه زبان ، دستها و پاها در اکثر مبتلایان بزرگ می‌شود. بیمار از یبوست شکایت دارد.

تاریخچه بیماری: در چین، یونان و مصر قدیم افراد دچار گواتر بودند و با جلبک دریایی غنی از ید درمان می شدند. تقریباً 30% مردم جهان در معرض خطر اختلال کمبود ید (IDD) هستند. بطوریکه حدود 6/1 بیلیون نفر در معرض خطر آن قرار دارند، 50 میلیون کودک مبتلا شده اند و هر سال نیز بیش از صد هزار نفر به این تعداد افزوده می گردد. IDD بویژه در مناطق حاره ای دیده می شود. گواتر هنوز در بسیاری از نقاط جهان بیماری مهمی محسوب می گردد.

واسط محیطی و راه ورود به بدن: آب آشامیدنی، غذا

فاکتورهای ژئوژنیک جهت کنترل بیماری: خصوصیات شیمیایی ید تأثیر مشخصی روی شیوع بیماری IDD دارد. مانند: گواتر بومی. گیاخاک های غنی از مواد آلی نیز نقش مهمی در گونه زایی و تحرک ژئوشیمیایی عنصر ید دارند. همچنین ید توسط گیاخاک جذب می شود، در نتیجه خاک های غنی از مواد آلی ید بسیاری دارند.  سلنیم: تنظیم کننده هورمون تیروئید

 موارد درمان بیماری : لووتيروکسين

موارد مصرف:لووتيروکسين‌ براى‌تشخيص‌ و درمان‌ کم‌کارى‌ تيروئيد،پيشگيرى‌ و درمان‌ گواتر و سرطان‌تيروئيد و نيز بررسى‌ عملکرد تيروئيد بکارمى‌رود.
مکانيزم اثر:
هورمونهاى‌ تيروئيدى‌ داراى‌دو اثر آنابوليک‌ و کاتابوليک‌ مى‌باشند و درمتابوليسم‌ طبيعى‌، رشد و تکامل‌،خصوصا تکامل‌ سيستم‌ عصبى‌ کودکان‌نقش‌ دارند.


فارماکوکينتيک:
جذب‌ دارو متغير و ناقص‌است‌، (بين‌ 50-70 درصد) خصوصŠ وقتى‌با غذا مصرف‌ شود. زمان‌ رسيدن‌ به‌حداکثر اثر 3-4 هفته‌ است‌ و پس‌ از قطع‌دارو اثر آن‌ براى‌ 1-3 هفته‌ باقى‌ مى‌ماند.نيمه‌ عمر دارو بسته‌ به‌ وضعيت‌ تيروئيدبيمار متفاوت‌ است‌. و در افراد با عملکردطبيعى‌ تيروئيد حدود 6-7 روز، درمبتلايان‌ به‌ کم‌ کارى‌ تيروئيد 9-10 روز ودر پرکارى‌ تيروئيد 3-4 روز مى‌باشد.

موارد منع مصرف:
اين‌ دارو درتيروتوکسيکوز، سابقه‌ پرکارى‌ تيروئيد،حساسيت‌ به‌ هورمونهاى‌ تيروئيدى‌ وبيماريهاى‌ قلبى‌ ـ عروقى‌ (آنژين‌ صدرى‌،آترواسکلروزيس‌، بيمارى‌ سرخرگ‌کرونر، زيادى‌ فشار خون‌ و انفارکتوس‌ميوکارد) نبايد مصرف‌ شود.

موارد منع مصرف:
1- در صورت‌ نارسايى‌ هيپوفيزقدامى‌ يا غده‌ فوق‌ کليوى‌ قبل‌ از شروع‌مصرف‌ دارو (براى‌ جلوگيرى‌ از نارسايى‌حاد غده‌ فوق‌ کليوى‌ درمان‌ باکورتيکواستروئيد بايد شروع‌ شود.

2- در افراد مسن‌، بيماران‌ قلبى‌ ـ عروقى‌،بيماران‌ مبتلا به‌ ديابت‌ با احتياط تجويزمى‌شود.

3- در بيماران‌ ديابتى‌ ممکن‌ است‌ به‌افزايش‌ مقدار مصرف‌ داروهاى‌ ضد ديابت‌نياز باشد.

4- در دوران‌ باردارى‌ ممکن‌ است‌اندازه‌گيرى‌ تيروتروپين‌ سرم‌ براى‌ تنظيم‌مقدار مصرف‌ دارو لازم‌ باشد.

5- بيماران‌ با ميکزدم‌ يا کم‌کارى‌ طولانى‌مدت‌ تيروئيد ممکن‌ است‌ به‌ اثرات‌هورمونهاى‌ تيروئيدى‌ حساس‌تر باشند.

عوارض جانبى احتمالى:
عوارض‌ معمولا با مصرف‌مقادير بالاى‌ دارو ايجاد شده‌ و به‌ صورت‌درد آنژينى‌، آريتمى‌ قلبى‌، طپش‌ قلب‌،کرامپ‌هاى‌ عضلانى‌، تاکى‌ کاردى‌، اسهال‌،استفراغ‌، لرزش‌، بى‌قرارى‌، تحريک‌پذيرى‌،بى‌خوابى‌ سردرد، گرگرفتگى‌، تعريق‌،کاهش‌ وزن‌ و ضعف‌ عضلانى‌ بروزمى‌نمايد.

تداخلات داروئى:
عوارض‌ معمولا با مصرف‌مقادير بالاى‌ دارو ايجاد شده‌ و به‌ صورت‌درد آنژينى‌، آريتمى‌ قلبى‌، طپش‌ قلب‌،کرامپ‌هاى‌ عضلانى‌، تاکى‌ کاردى‌، اسهال‌،استفراغ‌، لرزش‌، بى‌قرارى‌، تحريک‌پذيرى‌،بى‌خوابى‌ سردرد، گرگرفتگى‌، تعريق‌،کاهش‌ وزن‌ و ضعف‌ عضلانى‌ بروزمى‌نمايد.

توصيه ها:
1- دارو به‌ ميزان‌ تجويزشده‌ و در زمان‌ معينى‌ از روز مصرف‌شود.

2- در موارد جراحى‌ و اورژانس‌ پزشک‌بايد از مصرف‌ دارو مطلع‌ گردد.