در اين بخش مى خواهيم با تعيين محدوده توده خاک يا معدنى ،محاسبه حجم را انجام دهيم . اين کار در عمليات راهسازى که شامل خاکبردارى و خاکريزى مى باشد و همچنين عمليات سد سازى و عمليات معدنى و عمرانى کاربرد فراوانى دارد.

پس از اين که در فصل دوم عمليات ورود داده هاى نقشه بردارى شده انجام و فايل Grid مورد نظر ساخته شد،حال مى توان در اين فصل با دستور Volume از منوىGrid محاسبه حجم را انجام داد.

با انتخاب گزينه Volume پنجره اى باز مى شود که نام فايل مورد نظر را مى پرسد و با انتخاب آن کليد Open را کليک کرده و سپس پنجره اى به نام Grid volume  باز مى شود که شامل قسمتهاى مختلفى مى باشدشکل(4-1).

اين پنجره شامل دو قسمت اصلى به نام Lower surface ,Upper surface  مى باشد که هر يک شامل دو قسمت Constant ,Grid file مى باشند .

همانطور که مى دانيم براى محاسبه حجم محدوده ،بايد مرز پائين (Lower surface)و مرز بالايى (Upper surface)تعيين شود . در تعيين اين مرزها ممکن است که حجم مورد نظر بين دو سطح دو Grid در نظر گرفته شود يا آنکه بين دو level خاص و يا بين يک سطح Grid ويک Level خاص در نظر گرفته شود ؛که اين شرايط بستگى به محيط کار و شرايط کاربر دارد.به طور مثال اگر سطح زيرين ،سطح آبهاى ايستابى و زير زمين باشد و سطح رويى سطح زمين باشد ،براى اين کار دو نوع Grid file  داريم که يکى فايل Grid  از سطح آبهاى ايستابى و ديگرى فايل Grid  از سطح زمين مى باشد و اگر بخواهيم حجم بين سطح زمين تا 1000 متر زير زمين را برداشت کنيم و سطح زيرين را در قسمت Constantبا Levelشماره 1000 در قسمت Zتعيين کنيم . مشخص کردن Constant باعث مى شود که يک صفحه کاملا"صاف و مسطح در Level مشخص شده توده موردنظر از يک توپوى خاص که نقشه بردارى شده است پيروى کند.به طور پيش فرضنرم افزارSurfer  در قسمت Upper surface گزينه Grid fileو در قسمت Lower surfaceگزينه Constant  با ارزش Z = 0 را انتخاب کرده و کل حجم توپو يا بلوک مورد نظر را پوشش مى دهد .

همانطورى که مى دانيد براى وارد کردن فايل در Grid file  بايد روى پوشه مورد نظر در آخر خط Grid fileکليک کرد و براى داشتن اطلاعات کلى از فايل داده اى کافى است که روى آيکون کليک شود .

بعد از تعيين Range مورد نظر روى دگمه Ok کليک کرده ،يک پنجره باز مى شود که يک گزارش کلى از پارامترهاى مختلف مى دهد (شکل 4-2).

قسمتهاى Lower surface ,Upper surface گزارشى از پارامترهايى مى دهد که شما در پنجره Grid volume تغير داده ايد و در قسمت Voloumes مقدار حجم مورد نظر را به سه روش ذوزنقه اى و سيمپسون و 8/3 سيمپسون محاسبه مى کند .

فرمولهاى روشهاى فوق مذکور بدين صورت مى باشد:

الف : در روش ذوزنقه اى يک الگو از ضرائب (1و2و2و2و.......و2و2و1) داريم :

قسم Cut &Fill volumes شامل قسمتهاى زير است :

1-      Positive volume( cut):حجمى از ماده که در آن Upper surface بالاتر از Lower surface قرار دارد.

2-      Negative volume ( Fill):حجمى از ماده که در آن Upper surface پائين تر از Lower surface قرار دارد.

3-      Cut minus fill:اختلاف حجم بين Fill,Cut  را معلوم ميکند .

4-      براى اطلاع بيشتر از Fill,Cut  به شکل (4-3) توجه نمائيد. با توجه به شکل به قسمتهايى که در بالاى خط Lower surface قرار دارند Positive volume ( cut)  و به قسمتهايى که در پائين خط Lower surface قرار دارند،Negative volume (Fill)گويند.

قسمت Areas در پنجره گزارش شامل دو قسمت Surface Area ,Planar Area  مى باشد . در اين قسمت مساحت منطقه مورد نظر محاسبه شده است.

1-      در قسمت Planar Area:مساحت ديد از بالاى سطح مورد نظر محاسبه مى شود منظور از اين مطلب آن است که اگر تمام توپوى منطقه را روى يک صفحه صاف تصوير کنيم ،مساحت حاصله همان Planar Area  مى باشد . البته اگر مرز Lower surface  طورى باشد که تمام برآمدگيها و فرو رفتگى هاى بالاى آن باشد فقط گزينه Positive Planar Area  را خواهيم داشت اما اگر مرز فوق طورى باشد که از بين برآمد گيها و فرورفتگى ها بگذرد ،آنگاه هم مساحت تصوير شده سطوح برآمده و هم مساحت تصوير شده سطوح فرو رفته را داريم ؛که مساحت تصوير شده سطوح فرو رفته همان Negative planarArea مى باشد.

قسمت Blanked planar Area  مساحت تصوير شده مناطق توخالى بر روى سطح زمين را مى دهد (در مورد Blank  در فصل بعد توضيح خواهيم داد).

قسمت Total planar Area  مساحت کلى سطح تصوير شده را گزارش مى دهد . اين مساحت مجموع مساحت مناطق Positive و مناطقNegative  ميباشد.

2-قسمت Surface Area: مساحت سطح توپوى مورد نظر را گزارش مى دهد .قسمت Positive surface Area مساحت سطح زمين يا توپوى بالاتر از سطح Lower surface  گزارش مى دهد و قسمت Negative surface Area نشان دهنده مساحت سطح زمين يا توپوى پائين تر ازسطح Lower surface مى باشد .پس از مشاهده حجم ،مساحت منطقه و محدوده موردنظر مى توان اين گزارش را به عنوان يک فايل ذخيره نمود.