برآورد نرخ لغزش گسلهاى پيرامون بم و کاربرد آن در ارزيابى خطر زمينلرزه
مرتضى طالبيان1*، سعيد هاشمىطباطبايى2، مرتضى فتاحى3، منوچهر قرشى1، على بيت الهى2، عباس قلندر زاده4 و محمد على رياحى3
چکيده
فلات ايران با قرارگيرى بين دو صفحه عربى و اروپا-آسيا، سالانه حدود 22 ميلىمتر کوتاهشدگى در راستاى شمال- جنوب دارد. حدود 9 ميلىمتر از اين کوتاهشدگى سبب چينخوردگى و گسلخوردگى در زاگرس مىشود و باقىمانده آن بهطور عمده در البرز و کپه داغ جاى مىگيرد. بلوک مرکزى ايران تغيير شکل اندکى دارد بنابراين، متناسب با ميزان کوتاهشدگى در البرز و کپه داغ، با سرعت حدود 13 ميلىمتر در سال به سوى شمال حرکت مىنمايد. در خاور ايران، بلوک صلب و پايدار افغانستان قرار دارد که حرکت چندانى نسبت به اوراسيا ندارد بنابراين حرکت به سوى شمال ايران مرکزى نسبت به بلوک افغانستان تنش برشى راستگردى را در خاور ايران ايجاد مىنمايد که به ترتيب حدود 8 و 5 ميلىمتر در سال آن در راستاى گسلهاى خاور و باختر دشت لوت جاى مىگيرند. يکى از مشکلات برآورد خطر زمينلرزه در خاور ايران کمبود دادههاى زمينلرزهاى، ژئودتيک و ناشناخته بودن نرخ لغزش گسلها است. از اين رو در اين پژوهش سعى شده است تا به کمک دادههاى موجود زمينشناسى و سنيابى مطلق شيوه توزيع حرکت راستالغز بر روى گسلهاى اين ناحيه تا حدودى برآورد شود. در ادامه با توجه به اهميت گسل بم- براوات و گسل زمينلرزهاى جنوب بم در برآورد خطر زمينلرزه در شهر بم اين گسل به طور خاص مورد مطالعه قرار گرفته است. نمونهگيرى از آبرفتهاى برخاسته در اثر جنبش گسل بم- براوات در انتهاى جنوبى اين گسل، و تعيين سن مطلق آنها به روش لومينسانس نورى، نرخ برخاستگى حدود 5/0 ميلىمتر در سال را براى اين گسل مشخص مىنمايد. از آن جا که جنبش اين گسل از نظر هندسى با گسل جنوب بم در ارتباط است، بنابراين به کمک اين سنيابى نرخ لغزش راستالغز راستگرد گسل جنوب بم نيز حدود 2 ميلىمتر در سال بر آورد مىشود .
کليدواژهها: بم، زمينلرزه، ايران، نرخ لغزش، گسل
1 پژوهشکده علوم زمين، سازمان زمينشناسى و اکتشافات معدنى کشور، تهران، ايران
2 مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن، وزارت مسکن و شهرسازى، تهران، ايران
3 موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران، تهران، ايران
4 پرديس دانشکدههاى فنى، دانشگاه تهران، تهران، ايران
تاريخ دريافت: 19/03/1387
تاريخ پذيرش: 20/08/1387
صفحه اصلي
تماس با ما
راهنما
فصلنامه علوم زمين
فصلنامه علمى- پژوهشى علوم زمين
