على نجاتىکلاته*1، وحيد ابراهيمزاده اردستانى1، ابراهيم شاهين2، سيدهانى متولىعنبران1، 2، شهاب قمى1، 3 و احسان جوان1
چکيده
در اين مقاله مدلسازى وارون غيرخطى دادههاى گرانىسنجى براى تعيين هندسه سنگ بستر مورد نظر بوده است بهطورى که با کمترين اطلاعات اوليه زمينشناسى، بهترين ساختار نزديک به واقعيت زمينشناسى را نتيجه دهد. در روش ارائه شده هندسه سنگ بستر با يک سرى منشورهاى کنار هم چيده شده تقريب زده مىشود و در نهايت طول اين منشورها، عمق سنگبستر را به دست مىدهد. در الگوريتم تهيه شده، از يک روند تکرار غيرخطى براى شبيهسازى هندسه سنگ بستر استفاده مىشود. در گام اول با استفاده از يک تقريب مناسب و با استفاده از روشهاى استاندارد، مسئله غيرخطى به يک مسئله خطى تبديل مىشود. در گام دوم با استفاده از تمامى اطلاعات اوليه، مدل طراحى و به اصطلاح مدل متغيرى(پارامترى) مىشود. در گام بعدي يک مدل اوليه منطبق بر تمامى فرضيات ژئوفيزيکى و زمينشناسى پيشنهاد مىشود و با استفاده از تجزيه عددى، ماتريسهاى مشتقات جزئى براى مدل محاسبه مىشود. روند وارونسازى بر مبناى روش مارکوارت- لونبرگ، در تکرارهاى مختلف با توجه به ميزان تطابق ميان دادههاى واقعى و محاسبهاى، مدل اوليه را بهبود مىبخشد. در اين روند از خطىسازى مدل، توسط تجزيه عددى در نزديکى مدل اوليه و محاسبه دوباره ماتريس مشتقات جزئى استفاده مىشود تا بهترىن تطابق ميان دادههاى اندازهگيرى و محاسبهاى ايجاد شود. به منظور نشان دادن قابليت اين روش، مدلسازى براى دادههاى مصنوعى با نوفه و بدون نوفه صورت گرفتهاست. دادههاى واقعى مورد استفاده، دادههاى گرانىسنجى مربوط به ناحيه مغان است که نتايج حاصل با واقعيت زمينشناسى منطقه تطابق بسيار خوبى دارد.
کليد واژهها: گرانىسنجى، وارونسازى، سنگبستر ، روش مارکوارت - لونبرگ
1مؤسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران، تهران، ايران
2 سازمان زمين شناسى و اکتشافات معدنى کشور، تهران، ايران
3 مديريت اکتشاف نفت، تهران، ايران
تاريخ دريافت: 09/ 04/ 1386
تاريخ پذيرش: 23/ 05/ 1387
صفحه اصلي
تماس با ما
راهنما
فصلنامه علوم زمين
فصلنامه علمى- پژوهشى علوم زمين
