GEOLOGICAL SURVEY OF IRAN | WWW.GSI.IR
 
English    
صفحه اصلي| تماس با ما| راهنما
    ورود اعضا
شناسه کاربری
کلمه عبور
محصولات - کتابها
 
  زمين شناسى اقتصادى
پرلیت و پوکه های معدنی
نويسنده : منصورقربانی
تاريخ نشر : بهمن 1378
عنوان فصل : بخش دوم - پرلیت در ایران
عنوان زير فصل : 6-3-2 پرلیت سفید خانه

موقعیت جغرافیایی

معدن پرلیت سفیدخانه در 46 کیلومتری شمال، شمال خاورمیانه است. آبادی های نزدیک کانسار شامل ساری قمیش، سفید خانه، شرناب و طارم اند. نزدیکترین آبادی به کانسار آبادی سفید خانه است که در یک کیلومتری باختر آن جای دارد. از کارهای انجام شده در ناحیه می توان ساخت 6 کیلومتر راه کندن 4 ترانشه و یک حلقه چاه، انجام نزدیک به 5/1 کیلومتر مربع عملیات نقشه برداری به مقیاس 1:2000 برداشت زمین شناسی به مقیاس 1:20000 را برشمرد.

زمین شناسی عمومی منطقه

منطقه پرلیت دار سفید خانه با ولکانیسم ترسیر و یا بطور دقیق تر با ولکانیسم میوسن در پیوند است که شامل توف، توف برشی، پرلیت هیالوداسیت بیوتیت دار و هیالوداسیتیک آندزیت است. فاز ولکانیسم در حقیقت از توف ها آغاز و به هیالوداسیتیک آندزیت پایان می پذیرد. این سری سنگ های آتش فشانی با گسله ای بطور تقریب شمالی-جنوبی در همبری با سنگ های پالئوزوییک می آید و روی آنها را رسوبهای پلیوسن و کواتر نر می پوشاند که از قدیم به جدید چنین است:

سنگ های پالئوزوییک – این سنگه در درون دره های سفید خانه و علی بیگلو و مقدار کمی در بخش پرلیت اصلی برونزد دارند. مقطع کامل این سنگ ها در باختر دهکده سیاه منصور (شمال رودخانه گرمی) رخنمون دارد و توسط م.لطفی بررسی شده است. در منطقه معدنی این سری تناوبی از شیل های شرابی و بنفش، با میان لایه هایی از دولومیت متبلور شده و با رنگ زرد و بافت شکری مشخص می شود. ستبرای این سری در مقطع اصلی سیاه منصور 420 متر است.

سری سنگ های آتش فشانی میوسن

در پیرامون میانه، نهشته سنگ های سازند قرمز زیرین، سازند قم و قرمز بالایی برونزددارند که مارن هایی آهکی و نهشته هایی مردابی اند ولی این نهشته های بسوی شمال خاور، شمال و شمال باختری که تغییر رخساره می دهند و به باریکه ای تبدیل می شود که آرام آرام از امیان میرود و هم ارز آنها توف ها، مواد انفجاری و سرانجام مرحله اصلی فعالیت ولکانیسم میوسن آغاز می شود که شامل دو بخش است:

1-                  بخش زیرین، توف و توف برشی

2-                  بخش بالایی گدازه های اسیدی

1-بخش زیرین

این مواد که نشان دهنده آغاز مرحله اصلی ولکانیسم اسیدی اند، در شمال خاوری میانه، در راستای خاوری رودخانه گرمی و در محل اصلی پرلیت سفید خانه گسترش فراوان دارند. بطور معمول از برش های ولکانیکی با خمیره ای از خاکسترهای آتش فشانی سخت شده و سرانجام توف های گوناگون دیگر ساخته شدهاند، بیشتر، بعلت تأثیر گازهای کانی ساز برش ها و توف ها دگرسان شده و زئولیتیزاسیون و آلونیتیزاسیون در آنها کمابیش دیده می شود. ازویژگی های نمادین این سنگها رنگ های سفید تا صورتی و نمود شیشه گونه آن ها است. فزون بر این دارای تکه هایی از سنگهای دیگر نیز هستند. این سنگها را در حقیقت می توان در شمار مواد پیروکلاستیک زیرین و ولکانیسم اسیدی میوسن دانست. بافت این سنگ ها ویتروکلاستیک است و در آن ها فنوکلاست و قطعاتی از شیشه همراه با سنگ های دیگر در زمینه ای شیشه ای و تا اندازه ای بلوری جای دارد.

2-بخش بالایی گدازه های اسیدی

این گدازه ها از پرلیت بر شیء پرلیت با دانه های اسفرولیت و ریوداسیت با باندهای ناپیوسته پرلیت و سرانجام ریوداسیت و هیالوداسیت و هیاولداسیتیک آندزیت پدید آمده اند.

نهشته های پلیوسن

این نهشته ها سنگ ها بگونه ای ناهمساز بر روی سنگ های آتش فشانی میوسن می نشینند. و از کنگلومرای قاعده و تکه هایی درشت از پرلیت و هیالوداسیت پدید آمده است که بتدریج به کنگلومراهای ریزدانه تر و توف های پومیسی تبدیل می شوند. بر روی آن ها ماسه سنگ و سیلتستون و کنگلومرا می نشیند.

نهشته های کواترز

این نهشته ها سنگ هایی تخریبی با قلوه های بهم پیوسته از جنس گراول، ماسه و سیلت هستند.

زمین شناسی محدوده معدنی

محدوده معدنی را دو سریسنگ می پوشاند، یکی سنگ های آتشفشانی میوسن و دیگری نهشته های جوانتر روی آن.

1-سنگ های آتش فشانی میوسن

الف-توف برشی و توف

این سنگها، با رنگ های سفید، صورتی و خاکستری و خاکستری متمایل به سبز، در بخش باختری معدن برونزد دارند. در همبری با پرلیت ها، توف برشی سفید و صورتی رنگی آغاز می شود که آرام آرام به خاکستری می گراید. راستای همگانی این لایه ها نزدیک به شمالی-جنوبی و شیب آن ها کم و از 5 درجه باختری در نزدیک کنتاکت آغاز و بتدریج فزونی می یابد و آثار چین خودرگی در بخش های زیرین آن نمایان می شود. نمونه هایی که برای بررسی در مقطع نازک از کنتاکت و داخل سری گرفته شده است نتایج زیر را بدست داده است:

1-                  نمونه برداشت شده از کنتاکت سری زیرن و سری بالایی در ترکیب کانی شناسی، متشکل از فنوکریست ها پلاژیوکلاز و کوارتز در خمیره شیشه ای است، آثار دگرگون  خفیفی در آن به چشم می خورد و اسم سنگ مورد نظر توف برش شیشه ای سخت و متبلور شده است.

2-                  نمونه دوم از توف های بخش زیرین برداشت شده و سنگ در اصل از قطعات شیشه ای در خمیره ای از مواد ثانوی رس مانند، سریسیت و اکسید آهن پدید آمده و در ضمن آثاری از کوارتز نیز در آن مشاهده می شود، اسم سنگ توف شیشه ای با بافت ویتروکلاستیک است.

ب-پرلیت برشی

این واحد محدود است و در بخش باختری و شمال باختری منطقه، در پیکر نواری روبانی دیده می شود که دو سوی آن را تا فاصله ای توف های برشی دنبال می کنند و بسوی شمال حتی عدسی وار درون توف ها می نشینند. گمان می رود، بخش بالایی یک فاز انفجاری باشد، همانند یک آتش فشان شکافی، که بدون توف ها نفوذ کرده باشد. پرلیت برشی نیز بسوی شمال باریک می شود و پایان می پذیرد. تکه های پرلیت درون برش از چند میلی متر تا چند ده سانتی متر قطر دارد و سیمانی از اجزاء شیشه دارد که در میان آن ها اجزاء پرلیت های دانه ریز با لایه بندی نیز دیده می شوند.

ج-پرلیت

این واحد که در حقیقت افق معدنی منطقه است، بخش اصلی آن در نزدیک اتاقک معدن بسوی شمال و شمال باختر کشیده می شود. و برنگ خاکستری روشن و به اشکال نازک لایه، متوسط لایه و توده ای و گاهی سوزنی دیده می شود که بیشتر شکل توده ای آن برونزد دارد. چین خوردگی های فرعی و کوچک و پیچیدگی و شکستگی در آن ها بفراوانی دیده می شود.

بررسی های سنگ شناختی مقاطع نازک این سنگ نشان داده شده است که هیچ کدام دارای بافت پرلیتی نیستند بلکه دارای خمیره ای شیشه ای با فنوکریست های پلاژیوکلاز (الیگوکلاز) و بیوتیت هستند، که می توانند هم ارز ریوداسیت تا تراکی داسیت باشند، همچنین در پرلیت ها یک حالت تبدیل شدگی حالت تبدیل شدگی جانبی دیده می شود؛ بدین سان که از پرلیت به ریوداسیت های با بافت اسفرولیتی تبدیل می شوند و باز دوباره به پرلیت و این تغییر جانبی با مقیاس کوچک و بزرگ در توده پرلیتی دیده می شود.

د-شیشه های آتش فشانی بلوری شده با ساخت اسفرولیتی

این واحد را در حقیقت می توان در شمار ناخالصی های افق پرلیت آورد زیرا در پیکر عدسی هایی درون افق پرلیت دیده می شود.

هـ-آمیخته در هم پرلیت و شیشه های آتشفشانی دیگر

این سنگ ها، بیشتر در جنوب محدوده معدنی گسترش دارند. این عضو از واحد سنگ هایی مثل هیاولداسیت، پرلیت، هیالوداسیت بیوتیت دار و هیالوداسیت با میان لایه هایی از پرلیت تشکیل شده اند که جدا کردن آنها از هم دشوار است. در مجموع این عضو را نمی توان بعنوان افق پرلیتی پذیرفت.

و-هپالوداسیتیک آندزیت

این سنگ بازپسین عضو مجموعه آتشفشانی است و از نظر ترکیب، بطور تقریبی در همه گستره این عضو یکنواخت است.

میزان ذخیره

نزدیک به 50 میلیون تن کانسنگ بصورت ذخیره قطعی در این معدن وجود دارد که انجام عملیات اکتشافی این ذخیره بیشتر و با حفاری های لازم ذخیره یاد شده بسیار بیشتر خواهد بود.

نوع سنگ پرلیت این ناحیه دارای استانداردهای بین المللی است و میتوان با کاربرد تکنولوژی لازم در فرآیند های پخت آن، همه نوع پرلیت صنعتی برای کاربردهای گوناگون را فراهم آورد و به بازار عرضه کرد.

موقعیت توده معدنی بگونه ای است که می توان بسادگی و روباز با انجام آتشباری سنگ معدن را بهره برداری کرد و با ایجاد کارگاه پرشمار بهره برداری، میزان تولید سنگ را برحسب مقدار نیاز و ظرفیت کارخانه تنظیم کرد. (ا.نبیان 1363،م.ع.ملاکپور و ا.نبیان 1355)

وزن حجمی و ضریب انبساط پرلیت های حرارت داده شده.



پيوندهاى داخلى